با عنوان :  بررسي عوامل مؤثر بر مشارکت مرتعداران در طرح‌هاي مرتعداري

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

 واحد ارسنجان

دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، گروه منابع طبیعی

پايان نامه براي دريافت درجه کارشناسي ارشد (M.Sc.)

 گرایش: مرتعداری

عنوان:

بررسي عوامل مؤثر بر مشارکت مرتعداران در طرح‌هاي مرتعداري

(مطالعه موردي: مراتع شهرستان خاتم – استان يزد)

استاد راهنما:

دکتر سید حمید حبیبیان

استاد مشاور:

دکتر حسین قره داغی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

چکیده:

مشارکت، طی دهه های اخیر به عنوان یک ضرورت عقلانی، اخلاقی و انسانی مهم ترین متغیر توسعه بوده و امروزه در سطوح مختلف توسعه و برنامه ریزی کمتر طرح و پروژه ای را می بینیم که در برنامه های خود مشارکت مردمی را در تمام مراحل مورد توجه قرار ندهد. مراتع نیز از این قاعده مستثنی نمی باشد. بارشهای جوی نامطلوب، اعتبارات تخصیصی نامناسب، عدم جلب توجه بخش خصوصی برای سرمایه گذاری، ضعف تشکیلاتی و کمبود نیرو به خصوص نیروی پرمهارت و تحصیل کرده با رشته تحصیلی مرتبط ضرورت امر را دو چندان می کند. به منظوربررسي عوامل موثر برمشاركت مرتعداران در طرحهاي مرتعداري مراتع شهرستان خاتم، 7 طرح مرتعداری و 14 ممیزی مرتع شهرستان خاتم به صورت تصادفی انتخاب گردید. تعداد 117 بهره بردار نظرسنجی شدند. روش تحقيق اين مطالعه توصیفی و تحلیلی می باشد. ابزار دسترسی به داده های پژوهش پرسشنامه می باشد. پرسشنامه ها در قالب طیف لیکرت طراحی گردید. تجزیه و تحلیل آماری داده با بهره گیری از روش­های آماری من ویت نی وکروسکال والیس و همبستگی اسپیرمن به مقصود مطالعه اختلاف و ارتباط آماری انجام گردید. نتایج نشان داد که حداقل سن مرتعداران پرسش شونده 33 سال و حداکثر آن 90 سال می باشد. تمرکز کلی داده های سن در مرکز و حوالی سن 60 سال متمرکز می باشد. کهولت سن بارز می باشد. بی سوادی در سطح نمونه پژوهش با 49 پاسخگو معادل 88/41 درصد بیشترین فراوانی را نشان می دهد. عدم ارائه تسهیلات بانکی و بی اطلاعی بهره برداران مانند علت های عدم مشارکت آنها در اجرای پروژه های مرتعی می باشد. درصد قابل توجهی از افراد مورد پژوهش از اهداف طرح مرتعداری اطلاعی ندارند. سن افراد مورد پژوهش با نحوه توجه آنها به موضوع مهم مشارکت، اختلاف معنی داری ندارد. توجه افراد مورد پژوهش در ارتباط با تاثیرگذاری طرحهای مرتعداری بر بیکاری معنی دار نیست. اکثر آنها اعتقاد دارند که طرحهای مرتعداری بر بیکاری تاثیر مثبت دارند.

کلمات کلیدی: یزد، خاتم، مشارکت، توجه سنجی، مرتعدار، طرحهای مرتعداری

ـ1. مقدمه

یکی از شاخص های کلیدی توسعه در هر جامعه­ای مشارکت آحاد مردم در کلیه امور می باشد از این رو اهتمام دست اندرکاران و مسئولان هر جامعه­ای بایستی مطالعه راههای جلب مشارکت مردم در طرح­ها و برنامه­ها باشد. امروزه تأثیر و اهمیت مشارکت چنان می باشد که اگر مورد غفلت قرار گیرد، حرکت جوامع حرکتی غیر موثر و ناکارآمد (حرکت در جا) خواهد بود و هزینه بالایی­ برای تحولات آتی در بر خواهد داشت. توسعه خود جوش و درون­زا حکم می کند که در تمامی مراحل توسعه و در شرایط مختلف، مبنای کار بر جلب مشارکت مردم محلی در جهت بسیج منابع و نهادینه سازی مشارکت محلی با تاکید بر توانمند سازی و ظرفیت سازی قرار گیرد. مشارکت مردم باعث می گردد تا مردم با برنامه ها و عناصر جدید احساس بیگانگی نکنند و از سوی دیگر در طول طراحی و پس از آن در انجام و نگهداری طرح ها سهیم باشند، طرح و محصول به دست آمده را از خود بدانند و در نگهداری و پویایی آن بیشترین همکاری داشته باشند. اهمیت مشارکت در سرنوشت جوامع و زندگی بشر به حدی می باشد که تقریبا زندگی انسانها بدون آن ممکن نیست، تا جایی که در ادیان الهی نیز همواره برآن تاکید شده و در قرآن کریم هم اشارات فراوانی به این موضوع شده می باشد. مشارکت روستاییان در برنامه های توسعه روستایی موضوعی می باشد که نقطه آغاز آن به دهه­های 1970 و 1980 برمی گردد. موضوع مشارکت و مکانیزم­های جلب و به کارگیری آن در برنامه های توسعه روستایی همواره مورد توجه برنامه­ریزان ملی و بین­المللی می­باشد و مفهوم جدیدی از توسعه با عنوان توسعه مشارکتی وارد ادبیات توسعه شده می باشد. واژه مشارکت معادل اصطلاح participation می باشد. این کلمه از ریشه part به معنی قسمت، جزء و بخش گرفته شده می باشد و به سهیم شدن در چیزی و یادگرفتن قسمتی از آن می باشد. گاهی دو اصطلاح partnership و association نیز معادل با اصطلاح مشارکت participation آورده می گردد.

اهمیت مشارکت

دهه 1970 به بعد، رویکردهای مشارکتی در ادبیات توسعه، به گونه جدی مورد توجه و بحث صاحب نظران علوم اجتماعی و توسعه قرار گرفته و بسط این مفهوم در دوران جدید و به ویژه ارتباط آن با توسعه، ابعادی نو و گسترده به آن بخشیده می باشد. تاکید بر اصل مشارکت در برنامه­ریزی به این دلیل می باشد که توسعه بیش از هر چیز به انگیزش و یادگیری نیازمند می باشد و در بهبود و کفایت مستمر توانایی­های درونی تجلی
می­یابد، و این امر مستلزم مشارکت در تمامی مراحل یک برنامه ریزی توسعه­ای می باشد. مشارکت مورد نظر علاوه بر دوره طراحی برنامه­ها، همه مراحل مطالعات­، هدف­گذاری، سیاست گذاری، ارزیابی، تامین منابع، اجرا، نظارت و ارزشیابی را نیز در بر خواهد گرفت. تا جایی که بعضی محققان توسعه را مترادف مشارکت می­دانند، با در نظر داشتن این که بخش اعظمی از جمعیت کشورهای جهان سوم در روستاها زندگی می­کنند، اهمیت توسعه روستایی و تأثیر حیاتی آن در توسعه و پیشبرد این کشورها بر هیچ کس پوشیده نیست. کارشناسان و دست اندرکاران امر، تحقق این مهم را پیش از هر چیز در گرو توسعه منابع انسانی می دانند. روستاییان زمانی کاری را از آن خود می دانند و در انجام آن مسئولیت و تعهد می پذیرند که در طرح آن مورد مشورت قرار گرفته و یا در جریان برنامه ریزی و مراحل آن، فعالانه شرکت کرده باشند. تجارب کاری متعدد با روستاییان نیز، مبین اهمیت این موضوع می باشد که توفیق در انجام کاری بدون مشارکت و لحاظ کردن نظرات آنان ، هیچگاه به گونه نهایی و کامل تحقق نیافته می باشد. اگرچه در نظر داشتن مشارکت به لحاظ نظری و انتزاعی بسیار مهم می باشد، اما به اجرا در آوردن آن به سادگی میسر نیست زیرا که عواملی همانند شرایط اجتماعی و سیاسی حاکم بر جامعه، نوع نگاه برنامه ریزان به مسئله، خلقیات و روحیات جامعه هدف، تجربیات و واقعیات گذشته و … در پذیرش یا عدم پذیرش مشارکت موثرند. مطالعات اخیر در کشورهای در حال توسعه نشان داده اند، که رهیافت مشارکتی برای توسعه روستایی موفقیت­آمیز بوده می باشد. بر اساس این مطالعات، شکست یا موفقیت پروژه های توسعه روستایی بستگی به درجه مشارکت و درگیری اجتماعات محلی در طرح ها و ارزیابی آنها از پروژه­ها دارد. تجربه کلی براین مبناست که مشارکت مردم در هر مرحله­ای از توسعه، عامل کلیدی برای موفقیت در اجرای پروژه­هاست، پیش روی شکست زمانی اتفاق می افتد که مشارکت مردم در مراحل مختلف نادیده گرفته می گردد. تجارب متعدد در طرح های توسعه روستایی نیز بیانگر این مطلب می باشد که مهم ترین مانع در دستیابی به توسعه پایدار روستایی، برنامه ریزی از بالا به پایینی، بخشی نگری و کم توجهی به توسعه جامع و یکپارچه روستایی می باشد. در این راستا روستاییان زمانی کاری را از آن خود می دانند و در انجام آن مسئولیت و تعهد می پذیرند که در طرح آن مورد مشورت قرار گرفته و یا در جریان برنامه ریزی و پیگیری فرآیند آن، فعالانه شرکت کرده باشند. برای انجام هر برنامه آموزشی، ترویجی، عمرانی و … بایستی کوشش گردد که از اولین مراحل طراحی و برنامه ریزی و سپس آمادگی برای اجرا و سرانجام در مرحله عملیات از مشورت و مشارکت فعالانه و منتقدانه افراد روستایی بهره گرفت و ضرورتاً به قبول و اعمال نکته نظرهای منطقی و مستدل آنان در متن برنامه ها همت گماشت. اکنون جامعه ایران به عنوان جامعه ای در حال گذار بیش از پیش به تحقق عملیاتی این مغهوم (مشارکت) به عنوان پیش نیاز توسعه و دموکراسی نیاز دارد. بحث اصلی در توسعه کشورهای جهان سوم این می باشد که چگونه مردم فقیر روستایی توانمند شوند، در فرآیند مشارکت تاثیر گذار باشند و به فرآیند توسعه کمک کنند؟ اینها سوالات اساسی می باشد که پیش روی دولت ها در کشورهای در حال توسعه قرار گرفته­اند. با گسترش مفهوم مشارکت در میان دست اندرکاران و صاحب نظران توسعه و به ویژه توسعه روستایی، عدۀ زیادی از فعالان توسعه به ارائه راهکارهای علمی و منطقی در جهت ترغیب و تشویق به مشارکت و از طرفی اهمیت موضوع مشارکت در توسعه پرداخته اند. برای نمونه، گاندی خواهان تحول روستاها از طریق توسعه درونی آن ها و تبدیل شان به مکان­هایی زیست­پذیر و متناسب با رشد و ترقی بود. در زمان حاضر، مشارکت در توسعه روستایی اگر نگوییم به عنوان مسئله ای حیاتی و اساسی می باشد، دست کم به عنوان پدیده ای سودمند پذیرفته شده و فرض بر این می باشد که مشارکت بیشتر، بهتر از کم بودن آن می باشد. به نظر می رسد که راهبردهای گذشته توسعه روستایی به خاطر فقدان این امر شکست خورده اند. بدین ترتیب، الگو واژه جدید مدیریت روستایی بایستی سمت وسوی مشارکتی داشته باشد و به این نکته مهم توجه کند که دستیابی به توسعه پایدار، منوط به افزایش ظرفیت ها در تمام امور می باشد. جامعه ای توسعه یافته تر خواهد بود که بر سرنوشت خود تسلط بیشتری داشته باشد. اگر این طور نباشد، اگر جامعه ای به سطحی از رشد اقتصادی، اجتماعی برسد، اما قدرت اختیار و انتخاب از آن سلب گردد، تنها مرحله ای از رشد را طی کرده اما فاقد توسعه می باشد. پس عظیم­ترین سرمایه­ای که هر اجتماعی می تواند با اتکای به آن، مراحل عمران و آبادانی را طی کند، چیزی غیر از مشارکت ساکنان آن روستا در بهبود شرایط سکونت­گاه خود نیست. مشارکت لازمه توسعه می باشد و برنامه ریزی های مشارکتی در جوامع محلی، سبب ارتقای کیفی آن جوامع و گرایش به توسعه ای خود جوش از درون جامعه می گردد.

ضرورت انجام پژوهش

منابع طبیعی تجدیدشونده، امروزه درابعاد مختلف زندگی بشر تأثیر بسزایی را اعمال می­کند. در اغلب کشورهای در حال توسعه در اثر رشد فزاینده جمعیت، گسترش بی رویه شهرها و عدم آگاهی مردم به اهمیت منابع طبیعی و فقدان برنامه ریزی اصولی، سطح منابع طبیعی شدیداً کاهش یافته و به واسطه تخریب کمی و کیفی، منابع طبیعی در خطر نابودی قرار گرفته می باشد. از طرفی به مقصود دستیابی به توسعه پایدار و حفظ منابع طبیعی، جلب مشارکت آحاد مردم و مخصوصاً بهره­برداران منابع طبیعی امری ضروری می باشد. منابع طبيعي يكي از ثروتهاي حائز اهميت براي نسلهاي كنوني و آينده می باشد كه تأثیر بسيار مهمی در تعادل بوم شناختي، درآمدزايي و توسعه روستايي دارد. امروزه به دلايل مختلف مانند خشکسالی های پیاپی، مشکل فرسایش بادی و شوری خاک، تخریب اراضی در اثر بهره گیری بي رويه از عرصه هاي طبيعي و بهره برداری های نامناسب، سرعت تخريب و بهره برداري بسيار بيشتر از طریقه تجديد و احیاء اين منابع
مي باشد و همين مسئله باعث نابودي سطوح گسترده اي از منابع و شكنندگي عرصه هاي وسيع تر محيط زيست شده می باشد. از این رو حفاظت و بهره برداری پایدار از این منابع ارزشمند از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد. با در نظر داشتن اهمیت حفاظت از منابع طبیعی تدوين راهبردهاي حفاظت و بهره برداري پايدار از اين منابع به عنوان ضرورتي بنيادي بيش از پيش احساس مي گردد. در چنين وضعيتي تأثیر اصلي با بهره­برداران روستایی و عشایری می باشد كه البته ذی­نفعان اصلي این منابع در جوامع محلي محسوب
مي­شوند. مشاركت مردم در هر پروژه­اي ضامن اجرا و پايداري آن پروژه می باشد و اين مسئله در حفاظت از منابع طبيعي از اهميت بيشتري برخوردار مي باشد، زيرا مسائل مربوط به محيط زيست و منابع طبيعي با زندگي جوامع محلي آميخته می باشد و توفيق هر نوع برنامه اي نيازمند مشاركت اين جوامع خواهد بود . بنابراين تأثیر مردم در تصميم گيري، برنامه ريزي، اجرا، نظارت و ارزشيابي هر برنامه حفاظتي اهميت حياتي دارد. از اين رو نظام مديريتي مناسب براي حفاظت از اين عرصه ها، بايستي بر مبناي مديريت مبتني بر مشاركت جوامع محلي بنا نهاده گردد. به تعبیری دیگر راهبرد اصلي عملي كردن توسعه پايدار در بخش روستايي تاكيد بر عواملي داشته كه بيشتر جنبه مشاركتي با جوامع محلي دارند. در عصر کنونی مشارکت جمعی و دخالت همه اقشار ذی­نفع در تصمیم گیری­های اصلی پذیرفته شده می باشد.

تعداد صفحه :113

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

قیمت : شش هزار تومان

***

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

—-

پشتیبانی سایت :        ———-        serderehi@gmail.com